Deze video onderzoekt een punt dat misschien taalkundig lijkt, maar in feite diepgaand politiek, juridisch en symbolisch is: moeten we het hebben over ’seksueel misbruik« of »seksueel geweld« om seksuele misdrijven te beschrijven? Achter deze woordkeuze schuilt onze manier om de feiten te begrijpen, de ernst ervan te kwalificeren en ze uiteindelijk te erkennen als onaanvaardbare handelingen.
De discussie begint met een bewust eenvoudige situatie: waar denk je spontaan aan bij het woord «misbruik»? In het dagelijkse taalgebruik verwijst het naar het idee van buitensporig gebruik, van het overschrijden van grenzen, zoals machtsmisbruik, misbruik van rechten of misbruik van medicijnen. De lexicografische definities wijzen allemaal in die richting: het is misbruik of overmatig gebruik van iets waarover men om te beginnen een bepaald recht heeft. Op het gebied van seksualiteit, en a fortiori als het om kinderen gaat, levert deze logica echter een probleem op: er bestaat niet zoiets als een recht op seksueel gebruik van een ander persoon. Spreken over ’seksueel misbruik« introduceert dus een dubbelzinnigheid die onbewust de aard van de daden kan minimaliseren.
De video herinnert ons er vervolgens aan dat het in deze situaties niet gaat om excessen, maar om daden van overheersing, dwang en agressie. De Franse wet verwijst naar seksueel geweld en definieert het als seksuele handelingen die worden gepleegd met geweld, dwang, bedreigingen of verrassing. Wettelijk zijn dit duidelijk omschreven misdrijven: verkrachting, aanranding en seksueel misbruik. Deze termen beschrijven geen misbruik, maar criminele handelingen die altijd illegaal zijn.
Een historisch perspectief helpt ons te begrijpen waarom de term «seksueel misbruik» het publieke debat is gaan domineren. De term is grotendeels afgeleid van een letterlijke vertaling van «seksueel misbruik», die vanaf de jaren 1980 veel gebruikt werd. Maar deze vertaling is twijfelachtig: het Engelse woord «abuse» verwijst meer naar mishandeling of misbruik dan naar eenvoudigweg overdaad. Spreken van ’seksueel misbruik« in het Frans is daarom een anglicisme dat de realiteit van de situatie niet volledig weergeeft.
Een van de centrale punten van de video is het risico op verwarring dat deze term met zich meebrengt. Zeggen dat iemand een kind «seksueel misbruikt» kan, zelfs impliciet, het idee van buitensporig gebruik suggereren, terwijl het altijd een overtreding of een misdrijf is. Deze verwarring verzwakt de grens tussen wat legaal en wat illegaal is, tussen wat buitensporig is en wat agressie is. De term «seksueel geweld» daarentegen duidt duidelijk het geweld aan en benadrukt de impact van de daad, ongeacht de uiteindelijke strafrechtelijke classificatie.
De video benadrukt ook dat het begrip geweld verder gaat dan het wettelijke kader. Een situatie kan als seksueel geweld worden ervaren zelfs als er geen vervolging of veroordeling is. Het erkennen van deze dimensie is essentieel als we rekening willen houden met de ervaring van slachtoffers en de realiteit van de situatie niet willen reduceren tot alleen het bestaan van een rechtszaak.
Een persoonlijke reflectie versterkt deze analyse. De auteur geeft toe dat hij in het verleden zelf de uitdrukking «seksueel misbruik» heeft gebruikt, met name in een boek voor kinderen, voor de duidelijkheid en omdat deze term nog steeds veel wordt gebruikt en als minder grof wordt ervaren. Maar deze video markeert een verandering van standpunt: de bewuste keuze om voortaan over seksueel geweld te praten beantwoordt aan een educatief en ethisch doel, om de ernst van de daden niet te minimaliseren.
Tot slot herinnert de video ons eraan dat woorden nooit neutraal zijn. Door de juiste woorden te gebruiken, kunnen we onze collectieve waakzaamheid aanscherpen, onze referentiepunten verduidelijken en de wet effectiever toepassen. Spreken over seksueel geweld in plaats van seksueel misbruik betekent dat we het geweld van de daden, hun onaanvaardbare aard en de noodzaak om ze te voorkomen volledig erkennen. Taal is niet louter een semantisch debat, maar speelt een directe rol bij het begrijpen en voorkomen van geweld.