Overlevende of slachtoffer van seksueel geweld? De woordkeuze

Deze video onderzoekt de woordkeuze die gebruikt wordt om te verwijzen naar mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt, in het bijzonder het toenemende gebruik van de term 'overlevende' in plaats van 'slachtoffer'. Achter deze lexicale verschuiving schuilt een belangrijk symbolisch, politiek en juridisch vraagstuk.

In het Frans verwijst het woord 'overlevende' historisch en cultureel naar een bijna-doodervaring: terroristische aanslagen, rampen, vernietigingskampen. Het gebruik ervan om te verwijzen naar seksueel geweld is rechtstreeks overgenomen uit het Engels. overlevende, De betekenis hiervan is anders en verwijst meer naar een houding van veerkracht of strijdbaarheid. Deze letterlijke vertaling zorgt voor verwarring tussen het symbolische en het reële register.

Het systematisch bestempelen van slachtoffers van seksueel geweld als 'overlevenden' plaatst hen in een narratief van dood, of zelfs 'psychische moord' – een metaforische uitdrukking die soms klinisch wordt gebruikt, maar die, letterlijk genomen, de ware betekenis verhult. Dit overmatig gebruik van woorden kan het trauma versterken, individuen gevangen houden in een opgelegde identiteit en het genezingsproces belemmeren.

De video dient als een herinnering dat precieze taal essentieel is voor rechtvaardigheid, preventie en ondersteuning. De wet maakt een duidelijk onderscheid tussen de twee statussen: klager, en vervolgens slachtoffer zodra de schade is erkend. De term 'slachtoffer' is noch zwak, noch stigmatiserend: het verleent rechten, maakt de erkenning van schade mogelijk en biedt toegang tot genoegdoening en zorg.

Ten slotte slaagt het gebruik van overdreven of onnauwkeurige taal er niet in de ernst van seksueel geweld over te brengen; het verstoort het begrip en ondermijnt de rechtsstaat. Slachtoffers respecteren betekent hen de juiste woorden aanreiken, woorden die het geweld dat ze hebben ondergaan erkennen zonder het te romantiseren, en die de mogelijkheid openlaten voor een identiteit die niet uitsluitend door trauma wordt bepaald.

Mots-clés :